Қазақстан халқының бірлігі күні: татулық пен тұрақтылықтың стратегиялық негізі

Қазақстанда 1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі күні ретінде аталып өтеді. Бұл мереке – тек күнтізбедегі атаулы дата ғана емес, елдің қоғамдық-саяси тұрақтылығы мен ұлттық бірегейлігінің маңызды символы. Оның мазмұны мен мәні Қазақстанның көп этносты қоғам ретінде қалыптасу ерекшеліктерімен тығыз байланысты.

Тарихи негіз және мерекенің қалыптасуы

Аталған мереке 1995 жылғы 18 қазандағы Президент жарлығына сәйкес бекітіліп, 1996 жылдан бастап ресми түрде тойлана бастады. Бұған дейін 1 мамыр кеңестік кезеңде Еңбек күні ретінде атап өтілсе, тәуелсіз Қазақстан бұл күнге жаңа мазмұн беріп, оны ұлтаралық келісім мен қоғамдық бірліктің мерекесіне айналдырды. Бұл шешім – елдің даму бағытын айқындайтын идеологиялық қадам болды.
Қазақстан – 120-дан астам этнос өкілдері мекендейтін мемлекет. Сондықтан бірлік пен келісім мәселесі ел үшін тек моральдық құндылық емес, стратегиялық қажеттілік болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, 1 мамыр мерекесі – көпұлтты қоғамды біріктірудің маңызды құралы.

Көп этносты қоғам және қазақстандық модель

Қазақстандағы қоғамдық келісім моделі әлемдік тәжірибеде өзіндік ерекшелігімен танылып отыр. Елде түрлі ұлт өкілдері бір шаңырақ астында бейбіт өмір сүріп, ортақ мақсатқа қызмет етеді. Бұл модельдің негізінде өзара құрмет, мәдени әртүрлілікті мойындау және тең құқықтылық қағидаттары жатыр.

Мереке барысында ұйымдастырылатын іс-шаралар – этномәдени бірлестіктердің фестивальдері, ұлттық тағамдар көрмесі, концерттер – қоғамдағы мәдени алуандықтың байлығын көрсетеді. Бұл тек символикалық әрекеттер ғана емес, ұлттар арасындағы сенімді нығайтудың нақты тетігі.

Қазіргі жаһандық жағдайда этносаралық келісім мәселесі көптеген елдер үшін күрделі проблемаға айналып отыр. Ал Қазақстанда бұл бағытта салыстырмалы түрде тұрақты жағдай сақталған. Мұның басты себебі – бірлік пен келісімді мемлекеттік саясаттың өзегіне айналдыру.

«Бірлік болмай тірлік болмас» деген қағида Қазақстан қоғамының идеологиялық негізіне айналды. Бірлік – тек ұран емес, экономикалық даму мен саяси тұрақтылықтың басты алғышарты. Ел ішіндегі татулық инвестициялық климатқа да, әлеуметтік ахуалға да тікелей әсер етеді.

Қазақстан халқының бірлігі күні азаматтарды өзара құрметке, төзімділікке және ортақ құндылықтарды бағалауға шақырады. Бұл мереке әрбір адамның қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінуіне ықпал етеді.
Бірлік – тек мемлекеттік саясаттың нәтижесі емес, ол әр азаматтың күнделікті әрекетінен қалыптасатын құндылық. Қоғамдағы тұрақтылықтың негізі – адамдар арасындағы сенім мен түсіністік.

Геосаяси тұрақсыздық кезеңіндегі бірліктің маңызы

Жаһандану дәуірінде мәдени, діни және этникалық айырмашылықтар кейде қайшылықтарға әкелуі мүмкін. Осындай жағдайда Қазақстанның тәжірибесі – диалог пен келісімге негізделген тиімді модель ретінде қарастырылады.

Бүгінде ақпараттық кеңістіктегі ықпал, миграциялық процестер және әлеуметтік теңсіздік сияқты факторлар қоғам бірлігіне сын-қатер төндіруі мүмкін. Сондықтан 1 мамыр мерекесі тек өткенді еске алу емес, болашаққа бағдар беретін идеологиялық құрал ретінде де маңызды.

Бүгінгі жаһандық ахуал адамзатқа бейбітшіліктің қадірін бұрынғыдан да терең ұғындырып отыр. Соңғы жылдары әлемнің әр түкпірінде орын алып жатқан қақтығыстар, күтпеген жерден тұтанып жатқан соғыстар мен түрлі дағдарыстар тұрақтылықтың қаншалықты нәзік ұғым екенін айқын көрсетті. Бұрын соғыс жарияланып, ұзақ дайындық кезеңдерімен басталады деген түсінік бүгінде өзектілігін жоғалтты. Қазіргі заманның шындығы – қақтығыстардың бір күнде тұтанып, тұтас аймақтардың тағдырына әсер етуі.

Осындай алмағайып кезеңде ашық аспан астындағы бейбіт өмірдің қадірін түсіну – әрбір қоғам үшін аса маңызды. Бұл тұрғыда Қазақстан үшін ұлтаралық келісім мен қоғамдық тұрақтылықтың маңызы бұрынғыдан да арта түсті. Көпэтносты мемлекет ретінде ел ішіндегі татулық пен сыйластық – тек ішкі саясаттың жетістігі ғана емес, ұлттық қауіпсіздіктің де маңызды тірегі.

Әлемдегі геосаяси дүмпулер, қарулы қақтығыстар мен әлеуметтік толқулар жаһандық экономикаға, халықаралық байланыстарға және жалпы адамзаттың әл-ауқатына кері әсерін тигізуде. Мұндай жағдайда «бұл бізге қатысы жоқ» деп сырт айналу мүмкін емес. Қазіргі заман – өзара тәуелділік дәуірі. Әрбір елдің экономикасы, сауда қатынастары, инвестициялық ахуалы басқа мемлекеттермен тығыз байланыста дамиды. Қазақстан да бұл үдерістен тыс емес.

Еліміздің халқы күн сайын шетелдермен түрлі деңгейде қарым-қатынас орнатып отыр: білім, бизнес, технология, мәдениет алмасу – барлығы халықаралық байланыстар арқылы жүзеге асады. Сондықтан әлемдегі тұрақсыздықтың кез келген көрінісі жанама түрде болса да біздің елге әсер етеді. Бұл – жаһанданудың шындығы.

Осы ретте ел ішіндегі бірлік пен келісімнің мызғымас болуы айрықша мәнге ие. Ұлтаралық достық пен өзара құрмет – Қазақстанның болашақтағы тұрақты дамуының кепілі. Қоғамдағы сенім мен татулық сақталған жағдайда ғана мемлекет сыртқы сын-қатерлерге төтеп бере алады.

Сонымен қатар көрші мемлекеттермен тату әрі сындарлы қарым-қатынас орнату – ел қауіпсіздігінің маңызды бағыты. Достыққа негізделген сыртқы саясат экономикалық өсімге, аймақтық тұрақтылыққа және өзара тиімді ынтымақтастыққа жол ашады. Бұл – тек дипломатиялық ұстаным емес, елдің ұзақмерзімді стратегиялық мүддесі.

Сондықтан, бүгінгі тұрақсыз әлемде бейбітшілік – ең үлкен құндылық. Ал сол бейбітшілікті сақтау – бірлік пен келісімнен басталады. Қазақстан үшін бұл қағидат тек ұран емес, елдің жарқын болашағын айқындайтын басты бағыт.

Жұмагүл МАРАТҚЫЗЫ